Waar begin je vandaag?
| Situatie | Eerste stap | Verdieping |
|---|---|---|
| Ik wil de basis op orde | Controleer RI&E, plan van aanpak, preventiemedewerker, BHV en overleg | RI&E opvolgen |
| Iemand begint of verandert van taak | Breng werkplekrisico’s over en toets begrip in de praktijk | Instructie en ingeleende krachten |
| Er is werkdruk of agressie | Bescherm mensen, onderzoek oorzaken en volg de maatregel op | Werkdruk en nazorg |
| Er is een ongeval | Verleen hulp, beveilig de plek en beoordeel direct meldplicht | Melden en onderzoeken |
Van risico naar aantoonbare verbetering
- Beschrijf per taak wat kan gebeuren, wie eraan blootstaat en welke maatregelen werkelijk bestaan.
- Bespreek de risico’s met werkenden. Sinds 1 juli 2026 zijn regels voor raadpleging van werknemers verduidelijkt; ook kleine werkgevers moeten betrokkenen raadplegen.
- Pak het risico bij de bron aan waar dat kan; leg in het plan van aanpak maatregel, eigenaar en termijn vast.
- Zorg voor begrijpelijke taakgerichte instructie, begeleiding en passend toezicht. Controleer ook afwijkingen in piekdrukte.
- Leg uitvoering en effectcontrole vast. Herzie de RI&E wanneer werkzaamheden of omstandigheden veranderen.
Een werkgever moet onder meer een preventiemedewerker aanwijzen en passende BHV organiseren. Er bestaat geen algemeen vast aantal BHV’ers voor iedere organisatie. Gebruik bij ingewikkelde blootstelling, machines, valgevaar of psychosociale belasting passende arbodeskundigheid. Rijksoverheid: onderdelen arbobeleid.
Kantoor én fysiek werk
Kantoorwerk kan beeldschermbelasting, werkdruk, ongewenst gedrag en incidenten met bezoekers meebrengen. Productie, logistiek en buitendienst kennen daarnaast vaak arbeidsmiddelen, intern verkeer, tillen, geluid of stoffen. Een RI&E moet bij het eigen werk passen; er is geen algemene vrijstelling voor een kantoor. Arboportaal over beeldschermwerk en fysieke belasting.
Bij mogelijke blootstelling aan gevaarlijke stoffen of schadelijk geluid zijn algemene instructies of een standaardformulier niet voldoende. Inventariseer de concrete stoffen en blootstelling en beoordeel geluidsrisico’s volgens de toepasselijke regels, met deskundige hulp waar nodig. Ook hinderlijk geluid op kantoor kan aandacht in de RI&E vragen.
Drie juridische routes zijn niet hetzelfde
| Route | Vraag | Wat volgt daar niet automatisch uit? |
|---|---|---|
| Bestuursrechtelijke handhaving | Heeft de werkgever een arboverplichting overtreden; is een maatregel of boete gerechtvaardigd? | Een boete beslist niet vanzelf over schadevergoeding. |
| Civiele aansprakelijkheid | Moet de werkgever schade van een werkende vergoeden volgens onder meer art. 7:658 BW? | Een ongeval leidt niet automatisch tot aansprakelijkheid. |
| Strafrecht | Is de tenlastegelegde overtreding wettig en overtuigend bewezen? | Vrijspraak op één punt is geen algemeen veiligheidskeurmerk. |
Een OM-strafbeschikking is geen rechterlijk vonnis. De gepubliceerde zaken hieronder illustreren concrete toetsing en geen kans op een ongeval, boete of claim.
Aansluiten op bestaande kennis
Leg in incident- en nazorgformulieren alleen noodzakelijke feiten vast. Voor medische gegevens bij verzuim lees je privacy bij ziekmelding; voor algemene privacyprocessen de uitleg over privacy en AVG. Bij selectie van een externe arbodienst of softwareleverancier kan het leveranciersbeoordeling helpen. De ISO 45001-dienstenpagina gaat over begeleiding bij een managementsysteem, niet over een wettelijk verplichte certificering.
Alle praktische verdiepingen
- We hebben een RI&E. Wat moeten we daarna doen?
Een RI&E die in een map blijft liggen beschermt niemand tijdens het werk.
- Hoe geef je veiligheidsinstructies die medewerkers begrijpen en gebruiken?
Een verstrekt boekje of getekende presentielijst zegt weinig over de uitvoering van een gevaarlijke taak.
- Wat regel je voor stagiairs, uitzendkrachten en andere ingeleende werkenden?
De contractvorm bepaalt niet op zichzelf wie de werkplek veilig moet organiseren.
- Wanneer moet je een arbeidsongeval melden?
Zorg eerst voor hulp en veiligheid. Beoordeel de meldplicht direct en blijf gevolgen actief volgen.
- Hoe onderzoek je een arbeidsongeval en voorkom je herhaling?
De vraag “wie maakte de fout?” is te smal om herhaling te voorkomen.
- Een medewerker is bedreigd door een klant. Wat doe je nu?
Neem de dreiging serieus, ook als de medewerker later pas laat merken hoeveel impact die heeft.
- Hoe pak je structurele werkdruk en ongewenst gedrag aan?
Een gedragscode helpt pas als het werk en de opvolging er ook naar zijn ingericht.
- Hoe beoordeel je tillen, repeterend werk en andere fysieke belasting?
Niet één getal, maar de hele taak bepaalt of lichamelijk werk gezond kan worden uitgevoerd.
- Hoe houd je passend toezicht op ervaren medewerkers?
Wie jarenlang hetzelfde werk doet, kan juist een afwijkende routine ontwikkelen.
- Is een werkgever aansprakelijk voor ieder ongeluk op het werk?
Het ongeval zelf en de juridische beoordeling zijn verschillende vragen.
Bronnen en broncontrole
Openbare primaire bronnen gecontroleerd op . De voorbeelden en hulpmiddelen zijn fictieve, praktische DCA-uitwerkingen.
- Arbeidsomstandighedenwet — Art. 3, 5, 8, 9, 13 en 15; actuele versie en toepasselijke situatie controleren.
- Arbeidsomstandighedenbesluit — Onder meer art. 2.15, 5.2 en 7.17c; taak- en risicospecifieke uitwerking.
- Arboportaal: waaruit bestaat de RI&E? — Inventariseren, evalueren, plan van aanpak en actualiseren bij verandering.
- Rijksoverheid: wat moet een werkgever volgens de Arbowet regelen? — RI&E, PvA, preventiemedewerker, BHV, verzuimbeleid en PAGO.
- Arboportaal: raadpleging van werknemers vanaf 1 juli 2026 — Ook kleine werkgevers betrekken werknemers bij onderwerpen die hun arbeidsomstandigheden beïnvloeden.
- Nederlandse Arbeidsinspectie: gevaarlijke stoffen — Stoffen en blootstelling inventariseren en passende maatregelen vastleggen.
- Arboportaal: lawaai op het werk — Ook hinderlijk geluid kan in de RI&E thuishoren; schadelijk geluid kent specifieke Arbobesluitregels.