Welke route heb je nu nodig?
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Situatie | Eerste stap | Vervolg |
|---|---|---|
| Een belang raakt een besluit | Leg rol, belang en mogelijke invloed vast | Onafhankelijk beoordelen vóór het besluit |
| Iemand uit zorgen | Ontvang zonder juridisch label te eisen | Urgentie, meldroute en vertrouwelijkheid beoordelen |
| Feiten zijn betwist | Formuleer gerichte onderzoeksvragen | Bronnen, ontlastende feiten en wederhoor plannen |
Een werkmodel, geen automatisch oordeel
Dit is een nieuw DCA-conceptmodel: belangen en verwachtingen verduidelijken → zorgen toegankelijk ontvangen → urgentie en route bepalen → onafhankelijk onderzoeken waar nodig → zorgvuldig besluiten → terugkoppelen en opvolgen. Een interne gedragscode, melding of onderzoeksrapport bewijst op zichzelf geen schuld of onschuld. De wettelijke Wbk-toets en arbeidsrechtelijke gevolgen blijven casusafhankelijk. Zie Wbk artikel 2 en 17eb en de handreiking Intern onderzoek.
1. Belangen- en besliskaart
Een broer als leverancier leidt niet vanzelf tot afwijzing. Onderzoek wel de inkooprol, offertetoegang en onafhankelijkheid. De Aw-casuïstiek laat in haar corporatiespecifieke context zien dat wegblijven bij de eindstemming soms onvoldoende is wanneer iemand eerder al strategische informatie kreeg.
Conceptmodel voor een concrete beslissing. Een familieband is een onderzoekspunt, geen automatische overtreding. Beide voorbeelden zijn fictief.
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Onderdeel | Wat leg je vast? | Softwareselectie | Anonieme signalen |
|---|---|---|---|
| Dossiercode en zakelijke beslissing | Gebruik een code, taak en besluitmoment; geen volledige privéstamboom. | K-01: selectie SaaS-leverancier voor adviesbureau Kompas. | K-02: geen betrokken besluit bekend bij anonieme werkklimaatsignalen. |
| Rol en belang | Welke zakelijke rol en welk relevant financieel of persoonlijk belang? | Directeur heeft broer die eigenaar van kandidaatleverancier is. | Rollen van genoemde collega’s nog niet gecontroleerd. |
| Mogelijke invloed | Offerte, informatie, selectie, betaling en verlenging onderscheiden. | Directeur kon offerte en selectie beïnvloeden; feitelijke betrokkenheid onbekend. | Geen individuele beïnvloeding vastgesteld. |
| Toepasselijke regels | Contract, interne inkoopafspraak, sectorregel of wet met versie. | Interne inkoopafspraak moet worden opgezocht. | Werkklimaat- en onderzoeksafspraken controleren. |
| Ontbrekende feiten | Wat moet worden geverifieerd en door wie? | Andere offertes, rol directeur, marktprijs en eerdere opdrachten opvragen. | Concrete gedragingen, data en onafhankelijke bronnen ontbreken. |
| Onafhankelijke beoordelaar | Betrokkene beslist niet over eigen belang. | Niet-betrokken mede-eigenaar; onafhankelijkheid eerst bevestigd. | Nog geen persoon aangewezen; eerst rolconflicten controleren. |
| Maatregel en motivering | Bijvoorbeeld uitsluiten van selectie én informatie, aparte controle, of besluit uitstellen. | Directeur voorlopig buiten offertetoegang en besluit; geen oordeel over schuld. | Geen persoonlijke maatregel op basis van dit signaal alleen. |
| Herbeoordeling | Wanneer wijzigen feiten of besluit? | Na dossiercontrole en vóór contractondertekening. | Na triage van het signaal en eventuele nieuwe feiten. |
Belangen- en besliskaart als bewerkbare CSV
Download zonder e-mailadres. Vul echte integriteitsgegevens uitsluitend in je eigen beveiligde omgeving in; deze website ontvangt geen antwoorden.
2. Rollen en meldroute
Deze voorbeeldkaart ontvangt of verzendt geen formele melding. De wettelijke procedure geldt in de regel vanaf 50 werknemers, met uitzonderingen voor bepaalde sectoren; de bescherming van melders kent een andere personenkring. Een signaal bij een kleiner bedrijf blijft serieus te behandelen.
Voorbeeld om de eigen route in te richten, geen meldpunt. Een signaal wordt niet geweigerd omdat de juridische categorie nog onzeker is.
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Onderdeel | Wat leg je vast? | Softwareselectie | Anonieme signalen |
|---|---|---|---|
| Signaal en kanaal | Wat kwam binnen, wanneer en via welk bereikbaar kanaal? | Medewerker meldt zorgen over selectie; ontvangstdatum vastleggen. | Anonieme berichten noemen onveilige omgangsvormen. |
| Advies in vertrouwen | Wie kan melder adviseren zonder automatisch onderzoek te leiden? | Beschikbare vertrouwelijke adviseur eerst echt controleren. | Anonieme melder kan geen persoonlijk advies ontvangen zonder retourkanaal. |
| Ontvangstbevestiging | Bij Wbk-route binnen zeven dagen; bij anoniem signaal alleen als retourkanaal bestaat. | Ontvangstbevestiging gepland; Wbk-toepassing nog te beoordelen. | Geen retourkanaal: noteer dat bevestiging technisch onmogelijk is. |
| Behandelaar en conflictcontrole | Wie neemt onafhankelijk in ontvangst en volgt op? | Directeur is betrokken; niet-betrokken mede-eigenaar ontvangt. | Leidinggevende genoemd? Alternatieve onafhankelijke route zoeken. |
| Onderzoeker | Wie stelt feiten vast en met welke opdracht? | Extern of interne niet-betrokken onderzoeker na scopebesluit. | Eerst verkennende triage, geen persoonsgericht oordeel. |
| Beslisser | Wie mag een contract- of personeelsbesluit nemen? | Niet-betrokken bevoegd persoon; bevoegdheid aantonen. | Nog geen sanctiebesluit; feiten ontbreken. |
| Wettelijke route en externe optie | Toets Wbk-drempel/sector en informeer waar passend over direct extern melden. | Personeelsomvang en aard van vermoeden nog te toetsen. | Anonimiteit sluit zorgvuldige beoordeling niet uit. |
| Terugkoppeling en vervolg | Wbk: uiterlijk drie maanden na ontvangstbevestiging informatie over opvolging, geen gegarandeerde einduitkomst. | Tijdstip en beperkte inhoud per rol vastleggen. | Zonder contactkanaal terugkoppeling onmogelijk; opvolging documenteren. |
| Alternatieve route | Wat als ontvanger, eigenaar of onderzoeker zelf betrokken is? | Mede-eigenaar of passende externe partij; onafhankelijkheid checken. | Betrokken leidinggevende krijgt niet automatisch het dossier. |
Rollen- en meldroutekaart als bewerkbare CSV
Download zonder e-mailadres. Vul echte integriteitsgegevens uitsluitend in je eigen beveiligde omgeving in; deze website ontvangt geen antwoorden.
3. Onderzoek en waarborgen
Onderzoek liever een toetsbare vraag dan iemands karakter. In RBMNE:2025:6708, r.o. 3.5–3.8 kon een anoniem signalenonderzoek zonder feitenvaststelling en wederhoor geen persoonsgericht verwijt dragen.
Scheid feiten, verklaringen en hypothesen. Een verkennend signaal is geen bewezen individueel verwijt.
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Onderdeel | Wat leg je vast? | Softwareselectie | Anonieme signalen |
|---|---|---|---|
| Aanleiding en afbakening | Welke beslissing of gedraging, periode en concrete onderzoeksvraag? | Was de softwareselectie onafhankelijk en conform afspraken? | Welke werkklimaatrisico’s blijken uit de berichten? |
| Toepasselijke regels | Wet, contract, gedragscode en geldende versie. | Inkoopafspraak en eventuele belangenregel nog opvragen. | PSA- en onderzoeksbeleid controleren; Wbk-route apart toetsen. |
| Onderzoeker en belangencontrole | Wie is onafhankelijk, bevoegd en deskundig? | Onderzoeker zonder band met directeur of leverancier. | Geen genoemde leidinggevende als onderzoeker. |
| Feiten en bronnen | Documenten en direct verifieerbare gegevens met datum. | Aanbiedingen en goedkeuringen veiligstellen; inhoud nog onbekend. | Alleen ontvangen anonieme berichten staan vast. |
| Verklaringen en hypothesen | Wie zegt wat; wat is nog niet onafhankelijk bevestigd? | Melder vermoedt voorkeursbehandeling; directeur betwist dat nog niet gehoord. | Gedrag van collega’s wordt genoemd maar niet vastgesteld. |
| Ontlastende informatie | Zoek ook verklaringen die het vermoeden tegenspreken. | Andere kandidaatprijzen en eerdere besluitdocumenten vergelijken. | Alternatieve verklaringen voor sfeer onderzoeken. |
| Privacy en toegang | Doel, grondslag, noodzaak, minder ingrijpende bron en toegangsbeperking. | Alleen zakelijke selectiedocumenten relevant; privéaccounts buiten scope. | Geen volledige mailboxen of privételefoons doorzoeken. |
| Wederhoor | Concrete verwijten en relevante informatie tijdig voorleggen zonder onnodige identiteitsdeling. | Directeur en eventueel leverancier horen op relevante punten. | Nog geen persoonsgericht verwijt om aan iemand toe te schrijven. |
| Onzekerheden en bevindingen | Feit, verklaring, hypothese en oordeel apart; deels bevestigd mag. | Beslissing open tot feiten en wederhoor zijn verwerkt. | Signaal rechtvaardigt eventueel klimaataanpak, niet vanzelf sanctie. |
| Beslismoment | Wie besluit, wat is onderbouwd, wat blijft open? | Onafhankelijke beslisser na rapport en tegenbewijs. | Nieuwe feiten kunnen gerichter onderzoek rechtvaardigen. |
Onderzoeks- en waarborgenblad als bewerkbare CSV
Download zonder e-mailadres. Vul echte integriteitsgegevens uitsluitend in je eigen beveiligde omgeving in; deze website ontvangt geen antwoorden.
4. Opvolging en nazorg
Behandel een melding en toets structurele verbeteringen apart. Bescherm identiteit en onderzoeksgegevens, geef passende terugkoppeling en beoordeel mogelijke nadelige personeelsveranderingen afzonderlijk. Een nulstand van meldingen is geen bewijs van integriteit.
De melding behandelen en maatregelen op werking toetsen zijn twee verschillende afrondingen. Deel uitkomsten alleen met wie ze nodig heeft.
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Onderdeel | Wat leg je vast? | Softwareselectie | Anonieme signalen |
|---|---|---|---|
| Terugkoppeling melder | Wat kan vertrouwelijk worden gedeeld en wanneer? | Ontvangst en processtap bevestigd; persoonsinformatie afschermen. | Geen retourkanaal; intern vastleggen waarom terugkoppeling niet kan. |
| Tijdelijke maatregel | Doel, omvang, duur, evaluatiedatum; geen voorbarige schuld. | Directeur tijdelijk niet in selectieteam, evaluatie na feitencheck. | Geen individuele maatregel op anonieme berichten alleen. |
| Personeelsbesluit | Eigen feitelijke en arbeidsrechtelijke basis, los beoordeeld van melding. | Geen personeelsbesluit zolang feiten ontbreken. | Geen sanctie uit cultuuronderzoek afleiden. |
| Contract- of procesbesluit | Wie beslist en welke randvoorwaarden blijven open? | Leveranciersbesluit opgeschort tot onafhankelijke toets. | Werkklimaatroute bepalen, geen leveranciersbesluit. |
| Benadelingstoets | Welke veranderingen in positie melder, waarom en door wie? | Rooster, taken of beoordeling niet zonder zelfstandige onderbouwing wijzigen. | Identiteit onbekend; geen speurtocht naar melder starten. |
| Nazorg betrokkenen | Melder, genoemde personen en team proportioneel ondersteunen. | Beide kanten horen; vertrouwelijke steun beschikbaar maken. | Geanonimiseerde communicatie over proces, geen namen noemen. |
| Verbeteractie | Eigenaar, termijn en controle op werking. | Belangenmelding in inkoopproces, dubbele goedkeuring testen. | Signalenroute en sociale veiligheid bespreekbaar maken. |
| Effectcontrole | Wat is feitelijk uitgevoerd en wat blijkt na passende periode? | Steekproef op volgende selectie; werking nog onbekend. | Volgend anoniem signaal niet als bewijs van falen of succes op zichzelf. |
| Afsluitstatus | Melding behandeld, maatregel uitgevoerd en werking apart markeren. | Melding open; selectie en verbetering evenmin afgerond. | Triage open; geen schuld vastgesteld. |
Opvolg- en nazorgcheck als bewerkbare CSV
Download zonder e-mailadres. Vul echte integriteitsgegevens uitsluitend in je eigen beveiligde omgeving in; deze website ontvangt geen antwoorden.
Twee volledig fictieve oefensituaties
Kompas Advies (fictief). De directeur heeft een broer met een softwarebedrijf dat kandidaat is in een selectie. Een medewerker vraagt of de keuze onafhankelijk verloopt. Een niet-betrokken mede-eigenaar bevriest de beslissing kort, controleert offertes en toegang, hoort de betrokkenen en motiveert het contractbesluit. Dat de broer kandidaat is, bewijst geen overtreding; de uitkomst blijft open tot de feiten zijn getoetst.
Anonieme signalen (fictief). Enkele berichten beschrijven een onveilig werkklimaat en noemen collega’s zonder concrete voorbeelden. De organisatie beoordeelt acute risico’s en mogelijke bronvragen, maar legt niemand op basis van die berichten een sanctie op. Zij kan de sfeer verkennend onderzoeken en pas bij concrete feiten een afzonderlijk persoonsgericht onderzoek starten.
Voor geschenken en omkoping, werknemersprivacy, sociale veiligheid en personeelsinleen vind je aparte uitleg.
Alle praktische verdiepingen
- Wat hoort in een werkbaar integriteitsbeleid voor een klein bedrijf?
Een gedragscode werkt alleen als medewerkers weten wat zij bij twijfel doen en wie onafhankelijk beslist.
- Mag een medewerker zakendoen met familie of een eigen bedrijf?
Een directeur stelt het softwarebedrijf van zijn broer voor. Dat hoeft geen verkeerde keuze te zijn, maar wie vergelijkt de offertes en wie beslist zonder eigen belang?
- Wat doe je nadat iemand een persoonlijk belang meldt?
Registreren is een begin. De zakelijke beslissing moet aantoonbaar onafhankelijk blijven.
- Welke nevenwerkzaamheden mag een werkgever beperken?
Een eigen onderneming van een medewerker kan risico’s geven, maar een algemeen verbod is juridisch begrensd.
- Is dit een klacht, arbeidsconflict of melding van een misstand?
Eén verhaal kan tegelijk een individueel probleem en een breder risico bevatten.
- Wanneer is een interne meldprocedure verplicht en wat moet erin?
Vijftig werknemers is de hoofdregel, maar sectoruitzonderingen en de telmethode doen ertoe.
- Wie doet wat: vertrouwenspersoon, meldfunctionaris, onderzoeker en beslisser?
Vertrouwelijke steun aan een melder is een andere taak dan feiten vaststellen of een sanctie besluiten.
- Hoe behandel je een anoniem signaal of een melding over de directeur?
Anonimiteit beperkt contact en wederhoor soms, maar maakt een signaal niet automatisch waardeloos of onwaar.
- Hoe organiseer je zorgvuldig intern integriteitsonderzoek en wederhoor?
Onderzoek een vraag. Begin niet met de persoon die je al als schuldige ziet.
- Hoe voorkom je benadeling en regel je terugkoppeling en nazorg?
Een melding afhandelen is iets anders dan een melder veilig houden en verbeteringen daadwerkelijk uitvoeren.
Bronnen en broncontrole
Openbare primaire bronnen gecontroleerd op . De softwareselectie en anonieme signalen in de hulpmiddelen zijn fictieve, praktische DCA-uitwerkingen.
- Wet bescherming klokkenluiders, met name artikelen 1, 1a, 2, 2a–2b, 17da–17eb en 21c — Geldende wet en inwerkingtreding per bepaling; drempel, bescherming, vertrouwelijkheid, ontvangst, terugkoppeling en bewijsvermoeden.
- Huis voor Klokkenluiders, informatie voor werkgevers — Reikwijdte en beschermde personen; ontvangst binnen zeven dagen en terugkoppeling uiterlijk drie maanden na ontvangstbevestiging, geen algemene onderzoekseindtermijn.
- Huis voor Klokkenluiders, handreiking Intern onderzoek, 28 november 2024 — Onderzoeksopdracht, rollen, onafhankelijkheid, hoor en wederhoor, communicatie, persoonsgegevens en nazorg; guidance naast toepasselijk recht.
- Autoriteit Persoonsgegevens, voorwaarden voor controle van werknemers — Grondslag, noodzaak, minder ingrijpende middelen, informatieplicht, vertrouwelijke communicatie en OR-instemming voor een personeelsvolgsysteem.
- Rb. Midden-Nederland 8 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6708 — R.o. 3.4–3.9, 3.20–3.28: anoniem signalenonderzoek zonder gerichte feiten en wederhoor droeg het persoonsverwijt niet; ontbinding op verstoorde verhouding en voorwaardelijke vergoedingen.
- Huis voor Klokkenluiders, integriteit en inhuur omgevingsdienst, 21 december 2023 — Rapport pp. 33–36: financieel belang bij inhuur niet gemeld, publieke inkoopregels geschonden en maatregelen nog niet afdoende geborgd; publieke sectorcontext.