Wanneer is welke onderzoeksstap passend?
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Situatie | Passende eerste stap | Grenzen |
|---|---|---|
| Procesonduidelijkheid zonder persoonsverwijt | Verhelder proces en beschikbare documenten | Geen beschuldiging uit een patroon afleiden |
| Onveilig werkklimaat met anonieme ervaringen | Verkennend signalenonderzoek | Niet gebruiken als individueel feitenvonnis |
| Concreet verwijt tegen iemand | Afbakening en persoonsgericht feitenonderzoek | Bevoegdheid, privacy en wederhoor vereist |
Wat staat in de onderzoeksopdracht?
- Aanleiding, periode, concrete vragen en te toetsen afspraken.
- Onderzoeker, opdrachtgeverschap, mogelijke belangen en vervanging.
- Welke zakelijke bronnen nodig zijn; wie toegang heeft en hoe lang.
- Hoe ontlastende aanwijzingen en alternatieve verklaringen worden onderzocht.
- Wanneer en hoe melder en genoemde persoon informatie krijgen.
- Wie vaststelt, wie beslist en hoe onzekerheid wordt gerapporteerd.
De Huis-handreiking Intern onderzoek is guidance, geen algemene bevoegdheid om privéaccounts of apparaten te doorzoeken. De AP verlangt een grondslag, noodzaak en minder ingrijpende middelen.
Wat vereist zorgvuldige wederhoor?
Geef de betrokkene de kern van concrete verwijten en relevante stukken tijdig genoeg om te antwoorden. Bescherm tegelijk de identiteit en privacy van melder en anderen voor zover nodig. Noteer reacties, bewijs dat een vermoeden ontkracht, en resterende onzekerheid. In RBMNE:2025:6708 bleek hoe schadelijk het is als anonieme signalen direct als persoonsgericht feitenoordeel worden gepresenteerd.
Moet onderzoek snel of grondig?
Beide, naar het geval. In GHSHE:2026:827, r.o. 6.3.2–6.3.7 kon de werkgever de voortvarendheid van onderzoek voorafgaand aan ontslag op staande voet onvoldoende uitleggen. De eigen interne streeftermijn van drie maanden bewees niet dat aan de arbeidsrechtelijke onverwijldheid was voldaan. Dit is een zaakgebonden ontslagoordeel, geen vaste duur voor elk integriteitsonderzoek.
Hoe houd je uitkomsten zuiver?
Gebruik het onderzoeks- en waarborgenblad. Onderscheid feit, bron, verklaring, hypothese en conclusie; “gedeeltelijk bevestigd” is mogelijk. Een rapport mag geen automatische sanctie of publiek schuldlabel genereren.
Verder lezen
Bronnen en broncontrole
Openbare primaire bronnen gecontroleerd op . De softwareselectie en anonieme signalen in de hulpmiddelen zijn fictieve, praktische DCA-uitwerkingen.
- Huis voor Klokkenluiders, handreiking Intern onderzoek, 28 november 2024 — Onderzoeksopdracht, rollen, onafhankelijkheid, hoor en wederhoor, communicatie, persoonsgegevens en nazorg; guidance naast toepasselijk recht.
- Rb. Midden-Nederland 8 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6708 — R.o. 3.4–3.9, 3.20–3.28: anoniem signalenonderzoek zonder gerichte feiten en wederhoor droeg het persoonsverwijt niet; ontbinding op verstoorde verhouding en voorwaardelijke vergoedingen.
- Hof ’s-Hertogenbosch 26 maart 2026, ECLI:NL:GHSHE:2026:827 — R.o. 6.3.2–6.3.7 en 6.4.1–6.6: onderzoek onvoldoende voortvarend onderbouwd, verwijtbaar belangenconflict maar geen geldig ontslag op staande voet; eerste aanleg vernietigd.
- Autoriteit Persoonsgegevens, voorwaarden voor controle van werknemers — Grondslag, noodzaak, minder ingrijpende middelen, informatieplicht, vertrouwelijke communicatie en OR-instemming voor een personeelsvolgsysteem.
- Autoriteit Persoonsgegevens, personeelsdossier — Alleen noodzakelijke en juiste personeelsgegevens; toegang en bewaarbehoefte per doel beoordelen.