Wat staat er werkelijk in artikel 4?
De gewijzigde AI-verordening art. 4 vraagt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen ter ondersteuning van AI-geletterdheid, rekening houdend met kennis, ervaring, training, context en personen die door de systemen worden geraakt. Dit geldt sinds 2 februari 2025; de tekst is door 2026/1744 gewijzigd. De Commissie-Q&A noemt geen verplicht uniform diploma. Voldoende invulling hangt van het werk af.
Wat oefent iedere rol?
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Rol | Oefening | Bewijs van begrip |
|---|---|---|
| Service | Foutieve productvoorwaarde ontdekken. | Medewerker blokkeert verzending en zoekt bron. |
| HR | AI-score met ontbrekende of bevooroordeelde gegevens herkennen. | Menselijke beoordelaar vraagt onderbouwing en pauzeert gebruik. |
| Beheerder | Onvertrouwde tekst in tool-output als instructie herkennen. | Beperkt rechten; test stop en logging. |
Noteer wat daadwerkelijk is geoefend en welke fout nog onopgelost bleef. Een aanwezigheidslijst alleen bewijst niet dat mensen in hun taak een fout kunnen vinden.
Hoe koppel je instructie aan taak?
Korte instructie per rol, met een oefening die laat zien of iemand fouten herkent en kan stoppen.
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Onderdeel | Wat leg je vast? | Fictief ingevuld voorbeeld |
|---|---|---|
| Rol en taak | Welke persoon gebruikt AI waarvoor? | Servicemedewerker: conceptantwoorden op productvragen. |
| Toegestane tool en gegevens | Noem toegestane omgeving en inputgrens. | Alleen goedgekeurde testomgeving met fictieve productinformatie. |
| Verboden of aparte acties | Welke stap vraagt andere toestemming? | Geen echte klantgegevens, geen zelfstandige verzending of boeking. |
| Controle vóór gebruik | Wat moet de medewerker zelf vaststellen? | Product, garantie en voorwaarden in actuele bron controleren. |
| Oefencasus | Laat een ontbrekende of misleidende bron voorkomen. | AI verzint garantie van vijf jaar terwijl voorwaarden twee jaar vermelden. |
| Gewenste reactie | Wat doet de medewerker in deze oefening? | Niet verzenden; fout registreren; juiste bron zoeken; serviceleider informeren. |
| Escalatie | Wanneer pauzeren of incidentroute starten? | Onjuiste toezegging bij externe klant of mogelijke datadeling direct melden. |
| Bewijs van begrip | Noteer werkelijke oefening, geen automatisch certificaat. | Oefening nog te doen; uitkomst onbekend. |
| Herziening | Wanneer opnieuw instrueren? | Bij nieuwe tool, klantdata, bevoegdheid of incident. |
Rolgerichte AI-werkinstructie en oefenkaart als bewerkbare CSV
Download zonder e-mailadres. Vul echte gegevens uitsluitend in je eigen beveiligde omgeving in; deze website ontvangt geen antwoorden.
Wanneer is meer beoordeling nodig?
Werving, krediet, zorg, veiligheid en agents met systeemrechten vragen een eigen toepassingstoets. De AI Act-risicocategorieën volgen de wet; “concept/externe communicatie/systeemactie” hier is uitsluitend een praktisch onderscheid.
Verder lezen
Bronnen en broncontrole
Openbare primaire bronnen gecontroleerd op . Het Noord Service-voorbeeld en de hulpmiddelen zijn fictieve, praktische DCA-uitwerkingen.
- Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), geconsolideerde tekst — Art. 3 (rollen), 4 (geletterdheid), 5 (verboden), 6 en bijlage III (hoog risico), 25 (rolwijziging), 50 (transparantie), 113 (toepassing). Per gebruik en rol toetsen.
- Verordening (EU) 2026/1744, digitale omnibus AI — Vastgesteld 8 juli, gepubliceerd 24 juli en in werking 27 juli 2026. Gewijzigd art. 4 en 113: Annex III-verplichtingen 2 december 2027; productgebonden hoog risico 2 augustus 2028. Art. 50 grotendeels sinds 2 augustus 2026; specifieke overgang.
- Europese Commissie: AI literacy Q&A — Officiële toelichting bij art. 4: maatregelen passend bij rol, kennis, context en betrokken personen; geen verplicht specifiek certificaat of standaardcursus.
- Raad van Discipline 27 juli 2026, ECLI:NL:TADRSHE:2026:93 — Dekenbezwaar; r.o. 5.3–5.6, 5.11–5.12; foutieve AI-verwijzingen en andere tekortkomingen, berisping. Geheimhoudingsschending niet bewezen; advocatentuchtrecht is geen algemene MKB-regel.