Wat controleer je in drie rondes?
- Invoer: ontbreken productnummer, context, datum of toestemming?
- Uitvoer: kloppen feiten, bronverwijzingen, bedragen en reikwijdte in de originele bron?
- Gevolg: wat gebeurt er wanneer een klant of collega dit letterlijk overneemt?
Het Nederlandse advocatentuchtrecht in ECLI:NL:TADRSHE:2026:93, r.o. 5.3–5.6 en 5.11 laat in een specifieke beroepscontext zien hoe onjuiste door AI aangedragen verwijzingen meewegen. De berisping betrof ook andere tekortkomingen. De raad stelde een geheimhoudingsschending juist niet vast (r.o. 5.12). Dit is geen algemene MKB-plicht om ieder concept juridisch te laten reviewen.
Fictief: een garantie die niet bestaat
Noord Service vraagt een AI-tool om een conceptantwoord zonder productnummer. De tool noemt vijf jaar garantie; de actuele productvoorwaarden noemen voor het betreffende onderdeel twee jaar. De medewerker mag dit niet versturen, zoekt de juiste productcode op en legt de misser als T-03 vast. De oorzaak is nog onbekend. Eén aangepaste prompt is geen bewijs dat het probleem weg is: test dezelfde en eerdere scenario’s opnieuw.
Wat leren twee buitenlandse markttoezichtzaken?
De Amerikaanse FTC final order tegen DoNotPay betreft onvoldoende onderbouwde claims over een “AI lawyer”. De FTC order tegen Workado betreft een niet onderbouwde 98%-claim over detectienauwkeurigheid. Beide zijn Amerikaanse consent orders, geen Nederlandse rechtspraak. De praktische les is testclaims te beperken tot de taak, data en omstandigheden waarin zij werkelijk zijn aangetoond. De zaken bewijzen niet dat iedere AI-tool onbetrouwbaar is.
Wat controleer je vóór publicatie van tekst of beeld?
Controleer of je beschermde input volgens de licentie en afspraken mocht gebruiken en of de output materiaal van anderen kan overnemen. De EUIPO-uitleg over auteursrecht en generatieve AI laat zien dat invoer en uitvoer verschillende rechtsvragen oproepen. Ga niet zonder afzonderlijke toets uit van exclusief eigendom of vrij gebruik van iedere AI-uitkomst.
Hoe leg je een fout en hertest vast?
Beoordeel gewone, lastige en onvolledige gevallen. Een mooi geformuleerd antwoord is niet hetzelfde als een juist antwoord.
Veeg in de tabel opzij of gebruik de pijltjestoetsen voor andere kolommen.
| Onderdeel | Wat leg je vast? | Fictief ingevuld voorbeeld |
|---|---|---|
| Testcode en versie | Leg systeemversie, promptversie en testdatum vast. | Fictief T-03; prompt v0.2; 27-09-2026. |
| Taak en verwachting | Wat moet de uitkomst kunnen, en wat juist niet? | Vraag naar onderhoud zonder productnummer: vraag om productnummer; geen termijn beloven. |
| Invoerclassificatie | Fictief of echt; mogelijke persoonsgegevens of geheimen? | Volledig fictieve servicevraag; geen klantdata. |
| Uitkomst en bron | Noteer wat de AI zei en waarmee je het vergelijkt. | AI noemde garantie van vijf jaar; prijslijst/voorwaarden tonen twee jaar voor dit onderdeel. |
| Onzeker of fout | Maak onvolledig bewijs en afwijkingen zichtbaar. | Foutieve garantieclaim; oorzaak onbekend. |
| Gevolg en ernst | Wie kan wat verliezen door gebruik van deze uitkomst? | Klant kan op verkeerde toezegging vertrouwen; externe verzending niet toegestaan. |
| Menselijke controle | Welke feiten controleerde wie vóór gebruik? | Serviceleider vergelijkt productcode en actuele voorwaarden; test mislukt. |
| Wijziging en hertest | Pas aan en test ook eerdere scenario’s opnieuw. | Prompt aangepast; T-03 en T-01–T-10 opnieuw testen. |
| Besluit per gebruiksfase | Concept, extern bericht en systeemactie apart vrijgeven. | Intern concept nog in test; geen externe vrijgave. |
AI-test- en beoordelingsblad als bewerkbare CSV
Download zonder e-mailadres. Vul echte gegevens uitsluitend in je eigen beveiligde omgeving in; deze website ontvangt geen antwoorden.
Verder lezen
Bronnen en broncontrole
Openbare primaire bronnen gecontroleerd op . Het Noord Service-voorbeeld en de hulpmiddelen zijn fictieve, praktische DCA-uitwerkingen.
- Raad van Discipline 27 juli 2026, ECLI:NL:TADRSHE:2026:93 — Dekenbezwaar; r.o. 5.3–5.6, 5.11–5.12; foutieve AI-verwijzingen en andere tekortkomingen, berisping. Geheimhoudingsschending niet bewezen; advocatentuchtrecht is geen algemene MKB-regel.
- US FTC, final order DoNotPay — Final order 2025 tegen onvoldoende onderbouwde “AI lawyer”-claims. Amerikaanse consent order, geen Nederlandse rechtsregel of betwiste rechterlijke vaststelling.
- US FTC, final order Workado — 28 augustus 2025: misleidende 98%-nauwkeurigheidsclaim voor AI-contentdetectie. Amerikaanse consent order; geen bewijs dat alle detectoren onbruikbaar zijn.
- Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), geconsolideerde tekst — Art. 3 (rollen), 4 (geletterdheid), 5 (verboden), 6 en bijlage III (hoog risico), 25 (rolwijziging), 50 (transparantie), 113 (toepassing). Per gebruik en rol toetsen.
- EUIPO: Copyright and GenAI — Officiële EUIPO-uitleg over auteursrechtelijke vragen bij generatieve AI, gebruik van beschermde invoer en rechtenvoorbehoud. Geen algemene eigendomsgarantie voor AI-uitvoer.