Een organisatie kan aantoonbaar volgens ISO 9001 of ISO/IEC 27001 werken zonder een certificaat onder accreditatie te bezitten. Ook kan een certificerende partij een certificaat afgeven zonder zelf geaccrediteerd te zijn.
Dat betekent niet dat ieder certificaat automatisch overal wordt geaccepteerd. De waarde en bruikbaarheid hangen af van het doel waarvoor het certificaat wordt gebruikt, de deskundigheid en onafhankelijkheid van de auditor en de eisen die een opdrachtgever, toezichthouder of aanbestedende dienst stelt.
Een niet-geaccrediteerd ISO-certificaat is niet automatisch ongeldig of waardeloos. Het is alleen niet hetzelfde als een certificaat dat onder accreditatie is afgegeven en wordt daarom niet in iedere situatie geaccepteerd.
Certificatie en accreditatie zijn niet hetzelfde
ISO ontwikkelt internationale normen, maar voert zelf geen audits uit en geeft zelf geen certificaten af.
Bij certificatie beoordeelt een externe partij of een managementsysteem aan de eisen van een norm voldoet. Bij accreditatie wordt vervolgens de certificatie-instelling zelf beoordeeld. In Nederland gebeurt dit doorgaans door de Raad voor Accreditatie.
Accreditatie geeft daarmee een extra laag van zekerheid over onder meer:
- de deskundigheid van de certificatie-instelling;
- de onafhankelijkheid en onpartijdigheid;
- de gebruikte auditmethodiek;
- de kwalificaties van auditors;
- de certificatiebeslissing;
- het toezicht op afgegeven certificaten.
ISO vermeldt uitdrukkelijk dat accreditatie niet verplicht is en dat het ontbreken van accreditatie niet automatisch betekent dat een certificatie-instelling niet betrouwbaar is. Wel biedt accreditatie een onafhankelijke bevestiging van de deskundigheid van de certificatie-instelling. Bekijk de uitleg van ISO →
“Een certificatie-instelling die certificaten voor de ISO 9001 afgeeft is dus niet verplicht zich te laten accrediteren.”
Raad voor Accreditatie, Uitleg Beleidsregel Accreditaties
Deze uitleg staat in het officiële accreditatiebeleid van de RvA. Lees de beleidsuitleg van de RvA →
Wat bewijst een niet-geaccrediteerd certificaat?
Een niet-geaccrediteerd certificaat kan aantonen dat een organisatie door een externe partij is onderzocht en dat haar managementsysteem tijdens de audit conform de genoemde ISO-norm is bevonden.
De eisen van ISO 9001 of ISO/IEC 27001 veranderen daarbij niet. Het verschil zit vooral in het toezicht op de partij die de audit uitvoert en het certificaat afgeeft.
Bij de beoordeling van een niet-geaccrediteerd certificaat zijn daarom onder andere de volgende vragen relevant:
- Is de volledige norm aantoonbaar beoordeeld?
- Is de scope van de certificatie duidelijk omschreven?
- Beschikt de auditor over aantoonbare kennis en ervaring?
- Is gewerkt met een gedocumenteerde auditmethodiek?
- Zijn afwijkingen vastgelegd en aantoonbaar opgelost?
- Is de certificatiebeslissing zorgvuldig en onafhankelijk genomen?
- Is duidelijk wie het certificaat heeft afgegeven?
- Is de geldigheid van het certificaat controleerbaar?
- Worden periodieke controleaudits uitgevoerd?
- Is duidelijk vermeld dat het certificaat niet onder accreditatie is afgegeven?
Een niet-geaccrediteerd certificaat kan dus serieuze bewijswaarde hebben. De ontvanger bepaalt uiteindelijk of die bewijswaarde voor zijn doel voldoende is.
Wat zegt de rechtspraak?
Er is weinig Nederlandse jurisprudentie die rechtstreeks gaat over een niet-geaccrediteerde certificatie van een ISO 9001- of ISO/IEC 27001-managementsysteem. Uit beschikbare rechtspraak kunnen wel duidelijke uitgangspunten worden afgeleid.
Accreditatie is niet altijd een wettelijke voorwaarde
Het Oberlandesgericht Köln behandelde in 2015 een zaak over een certificaat volgens DIN EN ISO/IEC 17024 dat was afgegeven nadat de accreditatie van de certificerende partij was verlopen.
De rechter oordeelde dat de juridische geldigheid van het certificaat niet automatisch afhankelijk was van accreditatie. Er bestond voor die specifieke certificatie geen wettelijke bepaling die accreditatie verplicht stelde. De gevorderde schadevergoeding werd daarom afgewezen.
Deze Duitse uitspraak betreft persoonscertificatie en is niet bindend voor Nederlandse rechters. Toch illustreert zij een belangrijk uitgangspunt: als de wet of overeenkomst geen accreditatie voorschrijft, is een certificaat niet uitsluitend door het ontbreken van accreditatie ongeldig. OLG Köln 30 september 2015, 26 U 9/15 →
Contractuele eisen kunnen doorslaggevend zijn
Een opdrachtgever mag in een overeenkomst of aanbesteding verlangen dat een certificaat onder accreditatie is afgegeven. Als dat duidelijk als voorwaarde is opgenomen, kan een niet-geaccrediteerd certificaat onvoldoende zijn.
In februari 2026 oordeelde de Rechtbank Rotterdam over een aanbesteding waarin een ISO 9001-certificaat als geschiktheidseis was opgenomen. De geselecteerde inschrijver beschikte niet over het verlangde certificaat. De rechtbank concludeerde dat deze inschrijver niet aan de geschiktheidseis voldeed en dat de inschrijving ongeldig had moeten worden verklaard. Rb. Rotterdam 13 februari 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:1466 →
Gelijkwaardige maatregelen zijn niet altijd voldoende
Artikel 2.96 van de Aanbestedingswet biedt onder voorwaarden ruimte voor ander bewijs van gelijkwaardige kwaliteitsmaatregelen. Daarvoor moet een inschrijver onder andere aannemelijk maken dat hij het gevraagde certificaat niet tijdig kon verkrijgen om redenen die hem niet kunnen worden toegerekend.
In een uitspraak uit 2024 beschikte een inschrijver niet over het verlangde ISO 9001-certificaat en had hij ook nog geen aanvraag voor certificatie gedaan. De rechtbank accepteerde het alternatieve bewijs niet. Alleen stellen dat een certificeringstraject lang duurt, was onvoldoende. Rb. Limburg 28 maart 2024, ECLI:NL:RBLIM:2024:1434 →
De Rechtbank Limburg bevestigde deze lijn in juni 2026. Een kwaliteitshandboek hoefde niet inhoudelijk als gelijkwaardig alternatief te worden beoordeeld, omdat niet was aangetoond dat het ontbreken van het ISO 9001-certificaat de inschrijver niet kon worden toegerekend. Rb. Limburg 4 juni 2026, ECLI:NL:RBLIM:2026:5449 →
Volgens een ISO-norm werken.
Beschikken over het specifieke certificaat dat is verlangd.
Een organisatie kan inhoudelijk een goed managementsysteem hebben en toch worden uitgesloten wanneer zij niet over het formeel vereiste certificaat beschikt.
Wanneer kan een niet-geaccrediteerd certificaat passend zijn?
Een niet-geaccrediteerd certificaat kan een praktische keuze zijn wanneer:
- een organisatie onafhankelijk wil laten toetsen hoe volwassen haar managementsysteem is;
- klanten vragen om aantoonbare toepassing van ISO 9001 of ISO/IEC 27001, maar geen accreditatie voorschrijven;
- de organisatie eerst ervaring wil opdoen met certificatie;
- een certificaat wordt gebruikt als tussenstap naar geaccrediteerde certificatie;
- een opdrachtgever na transparante uitleg het certificaat accepteert;
- de kosten en omvang van geaccrediteerde certificatie op dat moment niet in verhouding staan tot het gebruiksdoel.
Het certificaat kan dan inzichtelijk maken welke norm, scope en Verklaring van Toepasselijkheid zijn beoordeeld en op welke datum de audit heeft plaatsgevonden.
Wanneer is certificatie onder accreditatie verstandiger?
Certificatie onder accreditatie ligt meer voor de hand wanneer:
- een aanbesteding dit expliciet voorschrijft;
- een klantcontract een geaccrediteerd certificaat vereist;
- internationale erkenning belangrijk is;
- grote klanten alleen certificaten uit een erkend accreditatiestelsel accepteren;
- sectorale wet- of regelgeving specifieke eisen stelt;
- het certificaat moet kunnen worden gecontroleerd via een internationaal certificatenregister;
- de organisatie zo min mogelijk discussie wil over de status van het certificaat.
Controleer daarom altijd eerst de precieze klant-, contract- of aanbestedingseis.
Transparantie voorkomt verkeerde verwachtingen
Een organisatie met een niet-geaccrediteerd certificaat moet duidelijk communiceren over de status daarvan. Alleen bij vragen vertellen dat het certificaat niet onder accreditatie is afgegeven, is minder zorgvuldig dan deze informatie direct beschikbaar stellen.
Een passende formulering is bijvoorbeeld:
Ons managementsysteem is door De Compliance Afdeling getoetst en gecertificeerd tegen ISO/IEC 27001:2022. Het certificaat is niet onder accreditatie van de Raad voor Accreditatie afgegeven.
Daarbij moet worden voorkomen dat logo’s of verklaringen worden gebruikt die de indruk wekken dat ISO zelf, de RvA of een andere accreditatie-instantie het certificaat heeft afgegeven of goedgekeurd.
ISO staat bovendien niet toe dat haar eigen logo wordt gebruikt om certificatie te communiceren. Een organisatie is dus niet “door ISO gecertificeerd”. Lees de certificatie-uitleg van ISO →
De werkwijze van De Compliance Afdeling
De Compliance Afdeling voert audits uit waarbij het managementsysteem van een organisatie wordt beoordeeld aan de eisen van bijvoorbeeld ISO 9001 of ISO/IEC 27001.
Wanneer tijdens de audit voldoende objectief bewijs wordt verkregen en eventuele tekortkomingen zijn opgelost, kan De Compliance Afdeling een certificaat afgeven. Dit certificaat wordt niet onder accreditatie afgegeven.
Wij zijn daar vooraf transparant over. Organisaties moeten deze status ook duidelijk communiceren naar hun eigen klanten en opdrachtgevers. Een DCA-certificaat is niet bedoeld om een geaccrediteerd certificaat voor te wenden.
Heeft een organisatie vanwege een aanbesteding, klantcontract of internationale erkenning wél een certificaat onder accreditatie nodig? Dan kunnen wij de organisatie begeleiden richting een geaccrediteerde certificatie-instelling. Wij werken hiervoor onder andere samen met EIK Certificering, dat bij de Raad voor Accreditatie staat geregistreerd onder nummer C669. Controleer de RvA-registratie van EIK →
Conclusie
Een ISO-certificaat zonder accreditatie is niet automatisch ongeldig. ISO en de Raad voor Accreditatie bevestigen dat accreditatie niet in alle situaties verplicht is.
Het verschil zit vooral in de extra zekerheid en marktacceptatie. Bij geaccrediteerde certificatie is ook de certificatie-instelling onafhankelijk beoordeeld. Bij een niet-geaccrediteerd certificaat moet de ontvanger zelf beoordelen hoeveel vertrouwen hij heeft in de auditor, de auditmethodiek en de certificerende partij.
Voor veel organisaties kan een zorgvuldig uitgevoerd en transparant gepresenteerd niet-geaccrediteerd certificaat een waardevolle bevestiging zijn van hun managementsysteem. Wanneer een opdrachtgever of aanbesteding specifiek een geaccrediteerd certificaat verlangt, moet voor die route worden gekozen.
Controleer eerst welke vorm van certificatie bij jouw doel past.
We helpen de eisen te beoordelen en maken vooraf duidelijk welke route en certificatiestatus passend zijn.